Historia Contemporánea 1800–2026 · Exploración · 6º Primaria

🗺️

Como explorar este recurso

Antes de mergullarte no contido, le con atención esta guía de traballo.

A túa misión como investigador/a

Formas parte dun grupo de investigación. O voso obxectivo é cubrir un mapa do tempo na lousa da aula con post-its de cor sobre o que pasou en Europa e España desde 1800 ata hoxe. Cada persoa do grupo vai especializarse nun dos catro ámbitos:

🎨 Arte e Cultura — pinturas, música, arquitectura, cine, literatura
🏛️ Política e Sociedade — guerras, revolucións, dereitos, democracia
👥 Poboación e Migración — cuánta xente vivía, por que se movían, de onde viñan
💰 Economía e Traballo — industrias, crises, innovacións, condicións laborais

🎨 Especialista en Arte

Busca os movementos artísticos máis importantes de cada época. Busca pintores, arquitectos, músicos. ¿Que obras marcaron cada período?

🏛️ Especialista en Política

Busca os grandes acontecementos políticos: guerras, revolución, dereitos das mulleres, ditaduras, democracias. ¿Quen gobernaba?

👥 Especialista en Poboación

Investiga canto creceu a poboación, por que a xente emigraba e a onde, e que problemas xerou o cambio demográfico.

💰 Especialista en Economía

Descobre como traballaba a xente, qué industrias xurdiron, que crises houbo e como viviamos antes e agora.

🕐 Fases do proxecto

Sesión 1 (2h) — Exploración & Jigsaw

Cada quen investiga o seu ámbito neste recurso. Tomades notas. Logo, xuntádevos por ámbitos (grupos expertos) e despois volvedes ao grupo orixinal para encher a lousa de post-its.

Semanas seguintes

O grupo traballa xuntos no produto final: a liña do tempo 1800–2026 e a vosa proposta de futuro ata 2050.

18 de xuño — Presentación final

Compartides o voso traballo co resto do cole.

🎨

Arte e Cultura

Modernismo, Impresionismo, Vangardas, Surrealismo, Pop Art, Arte dixital. Goya, Picasso, Dalí, Frida Kahlo, Banksy.

🏛️

Política e Sociedade

Revolución Francesa, Independencias, Guerras Mundiais, Ditaduras, ONU, Democracia, Dereitos das mulleres.

👥

Poboación e Migración

Éxodo rural, emigración a América e Europa, refuxiados, baby boom, avellentamento. España: de 11 a 48 millóns.

💰

Economía e Traballo

Revolución Industrial, capitalismo, crise de 1929, sindicatos, Estado do Benestar, globalización, economía dixital.

🎨

Arte e Cultura

Descobre como cambiou a forma de ver e crear o mundo desde 1800 ata hoxe. España foi un dos centros máis importantes da arte mundial.

Sabías que Pablo Picasso pintou o "Guernica" en 1937 como protesta contra os bombardeos na Guerra Civil española? Hoxe está no Museo Reina Sofía de Madrid e é un dos cadros máis famosos do mundo.

1800–1850 Romanticismo: sentimentos e natureza ▼

Os artistas desta época rebelábanse contra o frío racionalismo anterior. Querían mostrar emocións fortes, paisaxes dramáticas e historias de heroe. En España, o pintor máis importante foi Francisco de Goya, que retratou a guerra, o medo e a violencia con imaxes moi impactantes.

🇪🇸 Goya (España): "Os fusilamentos do 3 de maio" (1814) — protesta contra a invasión francesa
🇩🇪 Beethoven (Alemaña): compón a Novena Sinfonía sendo totalmente sordo (1824)
🇫🇷 Delacroix (Francia): "A Liberdade guiando ao pobo" (1830)
📚 Literatura: Nace a novela moderna. Victor Hugo publica "Os Miserables"

🇬🇧 Dato Europa: En Inglaterra, as mulleres escritoras tiveron que esconder a súa identidade. Mary Shelley escribiu "Frankenstein" (1818) ás 18 anos.

1850–1900 Realismo e Impresionismo: a vida como é ▼

Os artistas deixaron de pintar reis e heroes para pintar obreiros, campesiñas e a vida cotiá. Logo chegou o Impresionismo: capturar a luz e o momento con pinceladas rápidas. É o período no que a fotografía comeza a competir coa pintura.

🇫🇷 Monet (Francia): pinta as "Nenúfares", a luz da auga cambia en cada obra
🇳🇱 Van Gogh (Holanda): "A noite estrelada" (1889) — cores que expresan sentimentos
🇪🇸 Fortuny (España): pintor catalán mundialmente famoso na súa época
🏛️ Arquitectura: Comeza a construción da Sagrada Familia (Antoni Gaudí, 1882)
📸 Fotografía: Convértese en arte e documento histórico. Primeiras fotos de España

🎵 Música en España: Nace a Zarzuela, un tipo de teatro musical tipicamente español, moi popular entre as clases traballadoras.

🎨

Claude Monet

Impresionismo

Francia · 1840–1926

🎨

Vincent Van Gogh

Post-Impresionismo

Holanda · 1853–1890

🏛️

Antoni Gaudí

Modernismo

España · 1852–1926

1900–1939 As Vangardas: rompendo todas as regras ▼

O século XX comeza cun estourido de creatividade. Os artistas rompen con todo o anterior: descompoñen as formas, expresan o subconsciente, inventan novos estilos. España está no centro desta revolución artística.

🟦 Cubismo: Pablo Picasso (Málaga, 1881) descompón a realidade en figuras xeométricas. "As Señoritas de Avignon" cambia a arte para sempre.
🌊 Surrealismo: Salvador Dalí (Figueres, 1904) pinta soños e pesadelos. Joan Miró inventa formas propias.
😱 Expresionismo: Edvard Munch pinta "O Berro" — o anxio do ser humano moderno
🎬 Cine: Nace en 1895 (irmáns Lumière). En 1927 chegan as primeiras películas con son.
🎵 Jazz: Nace en EUA e conquista Europa nos "Felices Anos 20"

🇪🇸 Guernica (1937): Picasso pinta este mural en resposta ao bombardeo da cidade vasca de Guernica durante a Guerra Civil. É un dos símbolos máis poderosos da arte contra a guerra na historia.

1940–1980 Arte de posguerra: liberdade e novos mundos ▼

Despois da Segunda Guerra Mundial, o mundo necesitaba reconstruírse tamén culturalmente. Nace a televisión, o rock'n'roll e novas formas de arte que chegan a todos.

📺 Televisión: En España, TVE emite desde 1956. Cambia totalmente o ocio familiar.
🎸 Rock and Roll: Elvis Presley, The Beatles (anos 60). Os mozos teñen por primeira vez a súa propia música.
🟡 Pop Art: Andy Warhol converte produtos industriais (latas de sopa) en arte. Arte para todos.
🎬 Cine de autor: Berlanga e Bardem en España critican a ditadura mediante o humor.
✊ Arte e protesta: En España, durante a ditadura, moitos artistas non podían expresarse libremente.

🇪🇸 Arte baixo a ditadura: En España (1939–1975), había censura. Os artistas non podían criticar ao goberno. Moitos tiveron que exiliarse a París ou a América Latina.

1980–2010 A Movida e a cultura global ▼

Con a chegada da democracia en España estoura a Movida Madrileña: música, moda, cine, arte, todo á vez e con moita cor e liberdade. Pedro Almodóvar faise famoso en todo o mundo.

🎬 Pedro Almodóvar: director de cine que retrata a España moderna. Óscar da Academia en 2000.
🎵 Música española: Mecano, Alaska, Los Toreros Muertos. Nova música en español.
🌍 Pop Global: Michael Jackson, Madonna. A música tense mundializado.
💻 Arte dixital: Os ordenadores entran nos estudios de artistas e deseñadores.
🏆 Guggenheim Bilbao (1997): O museo de Frank Gehry converte Bilbao nun referente mundial da arquitectura.

2010–2026 A era dixital: arte en todas partes ▼

Internet, as redes sociais e a intelixencia artificial cambian completamente como se crea, distribúe e consume a arte. Calquera persoa pode ser artista e chegar a millóns.

📱 Arte en redes sociais: Instagram, TikTok... a arte compártese ao instante en todo o mundo.
🤖 Intelixencia Artificial: Desde 2022 sistemas como DALL-E ou Midjourney crean imaxes desde texto.
🎮 Videoxogos como arte: Recoñecidos como forma cultural lexítima. España ten estudios propios.
🔗 NFT e arte dixital: Novas formas de propiedade e venda de obra dixital.
🏛️ Sagrada Família: Inauguración prevista para 2026, 144 anos despois de comezar.

🇪🇸 Rosalía (Barcelona, 1992) fusiona o flamenco tradicional co pop e o R&B e convértese nun fenómeno global, gañando múltiples Grammy. Demostra que a cultura española ten moito que dicir ao mundo.

🎧 Recursos para aprender sobre Arte

🏛️

Museo oficial

Museo del Prado — Aprende

Sección educativa do museo máis importante de España, con recursos adaptados a escolares.

🎨

Museo oficial

Reina Sofía — Educación

Arte do século XX. Aquí está o Guernica de Picasso. Recursos para o alumnado.

🌍

Google Arts

Google Arts & Culture

Visita virtual aos mellores museos do mundo. En galego e castelán. Completamente gratuíto.

▶️

Vídeo documental

DW Documental — Arte

Documentais de calidade sobre arte e cultura. Canle pública alemá, en castelán, rigorosos e ben feitos.

🏛️

Política e Sociedade

Dous séculos de revolucións, guerras, ditaduras e conquista de dereitos. Como chegamos á democracia actual?

España tivo máis de 6 constitucións diferentes entre 1808 e 1978. Hoxe a Constitución española cumplirá 47 anos en decembro de 2025. É a máis longa que temos tido.

1789–1850 Revolucións e nacemento das democracias ▼

A Revolución Francesa (1789) cambia o mundo. Os reis xa non son os únicos con poder. O pobo esixe: liberdade, igualdade, fraternidade. En España, este período está marcado pola invasión napoleónica e a primera Constitución.

🇫🇷 1789 — Revolución Francesa: Decapitan ao rei Luís XVI. Nace a idea de "cidadán" con dereitos.
⚔️ 1808–1814 — Guerra da Independencia en España: Napoleón invade. Os españois resisten. Goya pinta os horrores da guerra.
📜 1812 — Constitución de Cádiz ("La Pepa"): Primeira Constitución española. Dereitos para os cidadáns, pero non para as mulleres.
🌎 1810–1830 — Independencias americanas: Arxentina (1816), México (1821), o Imperio español derrúbase en América.

🇪🇸 Fernando VII: Cando volveu ao trono en 1814, aboliu a Constitución e perseguiu a quen a defendía. Di que gardou o papel e escribiu enriba: "Márchese todo como se nada houbese pasado".

1850–1900 Nacionalismos, colonialismo e primeiras democracias ▼

Europa divide-se en estados-nación. As potencias europeas repártense África e Asia en colonias. En España, inestabilidade política constante: Isabel II, Sexenio Democrático, I República, Restauración.

🗗 1871 — Unificación de Alemaña e Italia: Dous novos grandes países en Europa.
🌍 Colonialismo: Gran Bretaña, Francia, Bélxica e outros controlan África e Asia. Explotan os seus recursos.
✊ 1868 — Sexenio Democrático en España: Primeiro sufraxio universal masculino. As mulleres aínda non votan.
🏳️ 1873–1874 — I República española: Durou só 11 meses. Gran inestabilidade.
💣 1898 — O Desastre: España perde Cuba, Puerto Rico e Filipinas. Fin do Imperio colonial.

👩 Dereitos das mulleres en Europa: En 1893, Nova Zelanda foi o primeiro país do mundo en recoñecer o voto feminino. En España habería que esperar ata 1931.

1900–1945 As dúas Guerras Mundiais e a crise das democracias ▼

Dúas guerras devastadoras en 30 anos cambian Europa para sempre. Entre elas, a Gran Depresión e o ascenso dos fascismos e o comunismo. En España, República, Guerra Civil e ditadura.

💥 1914–1918 — Primeira Guerra Mundial: 20 millóns de mortos. Desaparece o Imperio Austro-Húngaro e o Otomán.
🇷🇺 1917 — Revolución Rusa: Os obreiros toman o poder. Nace a URSS comunista.
🗳️ 1931 — II República española: As mulleres votan por primeira vez. Reformas sociais importantes.
⚔️ 1936–1939 — Guerra Civil española: Franco contra o goberno lexítimo. 500.000 mortos. Un millón de exiliados.
💥 1939–1945 — Segunda Guerra Mundial: 70 millóns de mortos. O Holocausto (6 millóns de xudeus asasinados).

🕊️ Despois da II Guerra Mundial (1945): Créase a ONU (Organización das Nacións Unidas) para que nunca máis houbese outra guerra mundial. Hoxe ten 193 países membros, incluída España desde 1955.

1945–1975 Guerra Fría: o mundo dividido en dous ▼

O mundo divídese entre os EUA (capitalismo) e a URSS (comunismo). É a Guerra Fría: non se disparan balas, pero o perigo nuclear é constante. Europa Occidental democrática; España na ditadura franquista.

✈️ 1949 — OTAN: Alianza militar occidental liderada por EEUU.
🧱 1961 — Muro de Berlín: Divide Alemaña en dúas. Símbolo da Guerra Fría.
🌙 1969 — O Home na Lúa: EEUU chega á Lúa antes que a URSS na carreira espacial.
🇪🇺 1957 — Tratado de Roma: Nace o que hoxe é a Unión Europea, con 6 países fundadores.
🇪🇸 España en ditadura: Franco goberna ata 1975. Sen liberdade de prensa, sen partidos políticos.

👩 Dereitos das mulleres: Durante o franquismo, as mulleres casadas necesitaban o permiso do marido para abrir unha conta bancaria, traballar ou viaxar ao estranxeiro. Isto cambiou coa Constitución de 1978.

1975–2000 Democracia, fin da Guerra Fría e Europa Unida ▼

🇪🇸 1975–1978 — Transición española: Morte de Franco, eleccións libres (1977), Constitución (1978). Modelo de cambio pacífico admirado no mundo.
🇪🇸 1986 — España na CEE: España únese á Comunidade Europea. Un salto enorme en dereitos e prosperidade.
🧱 1989 — Caída do Muro de Berlín: Fin da Guerra Fría. Alemaña reunifícase. Democracia en Europa do Leste.
🇪🇺 1992 — Tratado de Maastricht: Nace oficialmente a Unión Europea. Pasaporte común, libre circulación.
💶 2002 — O Euro: España adopta a moeda común europea. Desaparece a peseta.

2000–2026 Século XXI: novos retos globais ▼

💥 2001 — 11-S: Atentados terroristas en Nova York. Cambia a política mundial.
💶 2008–2013 — Crise económica: España sofre enormemente. Millóns de desempregados. Recortes en sanidade e educación.
🌱 2015 — ODS: A ONU aproba os 17 Obxectivos de Desenvolvemento Sostible para un mundo máis xusto e sostible.
🦠 2020 — Pandemia COVID-19: O virus para o mundo enteiro. España é dos países máis afectados en Europa.
⚔️ 2022 — Guerra en Ucraína: Rusia invade Ucraína. A maior guerra en Europa desde 1945. Afecta á enerxía e alimentos en toda Europa.
🌡️ 2025–2026 — Emerxencia climática: O cambio climático convértese no maior reto político global.

🇪🇸 España hoxe (2026): Monarquía parlamentaria constitucional. Rei Felipe VI. Presidente Pedro Sánchez. 17 Comunidades Autónomas. Membro fundador da zona euro. 4º país máis visitado do mundo.

🕊️

ONU · Oficial

Nacións Unidas — Temas Globais

Os grandes problemas políticos do mundo hoxe segundo a ONU. Información oficial fiable.

🇪🇺

UE · Oficial

Historia da Unión Europea

Páxina oficial da UE coa historia da construción europea desde 1945. En galego e castelán.

📜

Congreso dos Deputados

Historia Constitucional de España

As constitucións españolas desde 1812 ata hoxe. Fonte oficial do Parlamento español.

👥

Poboación e Migración

En 1800 España tiña 11 millóns de habitantes. Hoxe somos case 48 millóns. Onde fomos? De onde viñeron?

11M

Habitantes de España en 1800
Principalmente agricultores rurais

48M

Habitantes de España en 2026
Maioritariamente urbanos. Sociedade envellecida.

750M

Habitantes de Europa en 2026
Segundo continente máis poboado do mundo

8.100M

Habitantes do Mundo en 2024
En 1800 eramos só 1.000 millóns

Galicia perdeu poboación durante décadas pola emigración. En 1960 había 2,6 millóns de galegos. Hoxe hai unhas 2,7 millóns. É das poucas rexións de España que case non medrou. A esperanza de vida pasou de 35 anos en 1800 a máis de 83 hoxe.

1800–1900 Éxodo rural e emigración a América ▼

A Revolución Industrial move millóns de persoas do campo á cidade. Os galegos e os españois emigran a América buscando mellor vida.

🏭 Éxodo rural: A industria necesita obreiros nas cidades. Madrid, Barcelona e Bilbao crecen enormemente.
🚢 Emigración galega a América: Entre 1850 e 1930, máis de 700.000 galegos marcharon a Arxentina, Cuba e Brasil. Os chamaban "indianos".
📈 Crecemento da poboación europea: Pasa de 200 a 420 millóns. Mellora da alimentación e da medicina.
🏙️ As cidades medran: Barcelona pasa de 100.000 a 500.000 habitantes no século XIX.
🌽 Hambre: As malas colleitas provocan migracións masivas. A fame é a causa principal de moitas emigracións.

🇬🇧 Irlanda: Entre 1845 e 1852, a fame da pataca (a Great Famine) mata a un millón de irlandeses e provoca a emigración doutro millón. Irlanda pasa de 8 a 4 millóns de habitantes. É o exemplo máis dramático de migración forzada da Europa do XIX.

1900–1950 Guerras, refuxiados e o exilio republicano ▼

💥 Guerras Mundiais: Millóns de persoas desprazadas. Europa vive a maior crise de refuxiados da súa historia ata ese momento.
✈️ 1939 — Exilio republicano español: Máis de 500.000 persoas foron ao exilio trala derrota da República. Francia, México e a URSS acolleron á maioría.
📉 Descenso da natalidade en guerras: En España, a posguerra trae fame e pobreza. A poboación non medra.
🌍 Gran Depresión (1929): Millóns de desempregados en EUA e Europa. A poboación emigrante é a máis vulnerable.

🇪🇸 O exilio galego: Intelectuais, mestres, médicos, políticos galegos tiveron que fuxir. Castelao morreu en Buenos Aires en 1950 sen poder volver a Galicia.

1950–1980 Baby Boom e emigración española a Europa ▼

👶 Baby Boom (1945–1965): Despois da guerra, a taxa de natalidade dispárase en Europa e América. Nace a xeración máis numerosa da historia.
🏭 España envía traballadores a Europa: 1 millón de españois emigran a Alemaña, Francia e Suíza nos anos 60–70. Envían diñeiro ás súas familias.
🔧 Galicia emigra a Europa: Principalmente a Alemaña e Suíza. "O emigrante galego" convértese nun personaxe cultural.
🏙️ Turismo: Desde os anos 60, millóns de europeos veñen a España de vacacións. Cambia a economía e a cultura.
📊 España medra: De 28 millóns en 1950 a 38 millóns en 1980.

🚂 Os "gastarbeiter" alemáns: Alemaña necesitaba traballadores para a súa industria. Chamou a españois, turcos, italianos e outros. Moitos quedáronse e hoxe Alemaña é o país con máis persoas de orixe inmigrante de Europa.

1980–2010 España: de país emisor a país receptor ▼

España deixa de enviar emigrantes e convértese nun país de acollida. Millóns de persoas de América Latina, África e Europa do Leste veñen a vivir aquí.

🌍 Chegada masiva de inmigrantes: De 1998 a 2008, España pasa de 500.000 estranxeiros a máis de 5,5 millóns.
🇲🇦 Inmigración marroquí: O grupo máis numeroso. Traballo na agricultura e construción.
🇷🇴 Inmigración rumana: Desde a entrada de Romanía na UE (2007), Romanía é a principal nacionalidade estranxeira en España.
🌎 América Latina: Ecuatorianos, colombianos, bolivianos. Veñen a traballar no sector doméstico, restauración e construción.
📉 Crise de 2008: Moitos inmigrantes volven aos seus países. Tamén españois marchan a buscarse a vida fóra.

2010–2026 Avellentamento, refuxiados e novos fluxos ▼

👴 Avellentamento: Europa envellece. Cada vez hai máis maiores e menos nenos. España ten das taxas de natalidade máis baixas do mundo (1,2 fillos por muller en 2023).
🚣 Refuxiados sirios (2015): A guerra de Siria provoca a chegada de máis de 1 millón de persoas a Europa nun só ano.
🇺🇦 Desprazados ucraínos (2022): 8 millóns de ucraínos foxen da guerra. España acolle uns 200.000.
🛶 Migración irregular: Centos de persoas tentan chegar a España pola ruta do Mediterráneo e as Illas Canarias.
🏠 Crise de vivenda: O aumento de poboación e o turismo elevan os prezos. Problema político central en 2026.

📊 Fontes oficiais de datos: O INE (Instituto Nacional de Estadística) publica cada ano datos actualizados sobre a poboación española. Eurostat fai o mesmo para Europa. Son fontes fiables e gratuítas.

📊 Datos oficiais sobre Poboación

📊

España · Oficial

INE — Instituto Nacional de Estadística

Todos os datos de poboación española. Padrón municipal, nacementos, mortes, migración.

🇪🇺

Europa · Oficial

Eurostat — Poboación rexional

Datos de poboación de todos os países da UE. Tablas, gráficas e mapas interactivos.

🌍

ONU · Oficial

World Population Prospects · ONU

Proxeccións de poboación mundial ata 2100. Datos históricos desde 1950. Fonte máis fiable do mundo.

🌿

Galicia · Oficial

IGE — Instituto Galego de Estatística

Datos de poboación de Galicia e das súas provincias. Inclúe Pontevedra. En galego.

💰

Economía e Traballo

Da forza humana e os animais ao vapor, á electricidade e agora á intelixencia artificial. Como cambiou a forma de traballar e producir?

En 1800, o 80% das persoas traballaba no campo. Hoxe, en España, só o 4% traballa na agricultura. O traballo cambiou máis nos últimos 200 anos que nos 2.000 anteriores.

1760–1870 Revolución Industrial: a máquina cambia o mundo ▼

Naceu en Inglaterra e expandiuse por Europa. O carbón e o vapor substituíron ás mans e aos animais. Naceron as fábricas, os obreiros e os sindicatos.

💨 Máquina de vapor (1769): James Watt perfecciona a máquina de vapor. Moves toneladas con vapor de auga.
🚂 Ferrocarril: O tren chega a España en 1848 (Barcelona-Mataró). Transporte de mercancías e persoas a gran escala.
🏭 Fábricas: Os traballadores traballan 14–16 horas ao día. Nenos de 6 anos traballan nas minas.
✊ Sindicatos: Os obreiros organízanse para pedir mellores condicións. Folgas e movemento obreiro.
🇪🇸 España vai máis lenta: A industrialización chega con retraso. Só o País Vasco e Cataluña se industrializan en serio no XIX.

⚙️ O carbón como enerxía: O carbón era o "petróleo" do século XIX. As minas asturianas eran cruciais para a industria española. Pero a minería era un traballo terrible, moi perigoso, con alta mortalidade.

1870–1930 2ª Revolución Industrial: electricidade e petróleo ▼

💡 Electricidade: Edison inventa a bombilla (1879). As fábricas, casas e cidades ilumínanse.
🚗 Automóbil: Benz crea o primeiro automóbil de gasolina (1885). Ford introduce a cadea de montaxe (1908).
📞 Teléfono e radio: Graham Bell (teléfono, 1876) e Marconi (radio, 1895) conectan o mundo.
🏦 Grandes empresas e bancos: Nace o capitalismo industrial moderno. Créanse os grandes bancos españois.
✊ Dereitos laborais: En 1919 consíguese a xornada de 8 horas en España, tras anos de loitas obreiras.

💥 O crack do 29: En outubro de 1929, a bolsa de Nova York derrúbase. Millóns de persoas perden o traballo. A Gran Depresión durou ata os anos 40 e foi a maior crise económica da historia ata entón.

1940–1980 O milagro económico europeo (e o atraso español) ▼

🏗️ Plan Marshall (1947): EUA investe 13.000 millóns de dólares para reconstruír Europa occidental. Funcionou.
🌟 Trinta anos gloriosos (1945–1975): Europa occidental vive un crecemento económico sen precedentes. Nace o Estado do Benestar: sanidade, educación e pensión para todos.
🇪🇸 Plan de Estabilización español (1959): España ábrense ao exterior. Chegan turistas e investimentos. O "milagro español" dos anos 60.
🚗 600 e SEAT: O SEAT 600 (1957) simboliza a clase media española emergente. Primeiro coche para moitas familias.
🛢️ Crise do petróleo (1973): Os países árabes cortan o subministro. A economía occidental entra en crise por primeira vez en 30 anos.

🧾 O Estado do Benestar europeo: Despois da guerra, os gobernos europeos decidiron que o Estado tiña que garantir educación, sanidade e pensión para todos. Hoxe España ten sanidade pública gratuíta, educación obrigatoria gratuíta e pensións de xubilación. Non sempre foi así.

1980–2010 Globalización e a era de Internet ▼

💻 Informática persoal: Apple (1984) e Microsoft democratizan os ordenadores. Entra nos fogares e nas empresas.
🌐 Internet (1991): A World Wide Web cambia a economía, a comunicación e o traballo para sempre.
🏪 Grandes superficies: Zara (Inditex, A Coruña) convértese nun xigante global. Amazon e outras empresas cambian o comercio.
🇨🇳 China emerxe: Convértese na fábrica do mundo. Millóns de produtos baratos llegan a Europa.
🏠 Burbulla inmobiliaria en España (1997–2008): España constrúe máis vivendas que Francia, Alemaña e Italia xuntas. Cando estoura, destrúe a economía.

🛍️ Inditex e Zara: Amancio Ortega fundou Zara en A Coruña en 1975. Hoxe Inditex é a empresa de moda máis grande do mundo e o empresario galego foi o home máis rico de Europa durante anos. Un caso único de éxito galego global.

2010–2026 Economía dixital, crise climática e IA ▼

📱 Economía das apps: Uber, Airbnb, Glovo… novas formas de traballar e de consumir.
🌱 Transición enerxética: Europa aposta polas renovables (eólica, solar) para deixar de depender do petróleo e do gas ruso.
🦠 COVID-19 e a economía: En 2020, a economía mundial cae un 3,5%. España cae un 10,8%. Desemprego masivo. Recuperación lenta.
🤖 Intelixencia Artificial (desde 2022): Cambia xa moitos traballos. Os economistas debaten qué empregos desaparecerán e cales se crearán.
🌡️ Economía verde: Millóns de investimentos en enerxías renovables. España é líder europeo en enerxía solar e eólica.

🌬️ Galicia e as renovables: Galicia é a comunidade española con máis parques eólicos. O vento do Atlántico e as serras galegas producen electricidade para toda España. Un recurso natural clave para o futuro.

📊 Fontes económicas oficiais

🏦

España · Oficial

Banco de España — Estatísticas

Datos económicos históricos e actuais de España. Inflación, PIB, desemprego.

🌍

Banco Mundial · Oficial

Banco Mundial — España

Indicadores económicos de España en comparación co resto do mundo. Gráficas interactivas.

🌱

ONU · Oficial

Obxectivos de Desenvolvemento Sostible

Os 17 ODS aprobados pola ONU en 2015. Economía, igualdade e sostibilidade para 2030.

🎧

Podcasts, Vídeos e Recursos Recomendados

Escoita e mira para entender mellor a historia. Escollemos os máis fiables, rigorosos e accesibles. Nada aburrido.

Como usar estes recursos na fase de investigación

📻 Os podcasts son ideais para escoitar mentres tomas notas. Ponos a 1,25x se vas rápido.
▶️ Os vídeos de boa calidade explican mellor que os libros moitas veces. Busca os específicos de cada período.
📊 Os datos oficiais son para cando necesitas cifras concretas e fiables.
🏛️ As webs de museos e organismos teñen información verificada e actualizada.

📋

Guía de Traballo: Post-its na Lousa

Como organizar a investigación Jigsaw-Aronson e encher a liña do tempo colaborativa.

Fase 1: Investigación individual (30 min)

Cada persoa do grupo especialízase no seu ámbito (Arte, Política, Poboación ou Economía).
Usa as seccións deste recurso para buscar información sobre cada época: 1800–1850 / 1850–1900 / 1900–1945 / 1945–1975 / 1975–2000 / 2000–2026.
Toma notas breves: un feito clave + un dato + quen o protagoniza.

🧩 Fase 2: Grupo Experto (20 min)

Xúntanse todos os especialistas do mesmo ámbito de todos os grupos da clase. Por exemplo, todos os "especialistas en Arte" forman un grupo. Comparan o que atoparon e definen os 6 post-its máis importantes do seu ámbito (un por época).

⬛ Arte → Post-its de cor morada
🔵 Política → Post-its de cor azul
🟢 Poboación → Post-its de cor verde
🟡 Economía → Post-its de cor amarela

📌 Fase 3: Volta ao grupo orixinal e enchido da lousa (20 min)

Cada especialista volve ao seu grupo e explica o que aprendeu. O grupo coloca os post-its na liña do tempo da lousa. Ao final, toda a clase verá a historia completa de 200 anos en 4 cores.

O que debe aparecer en cada post-it:

📅 Ano ou período (ex: 1929, 1936–39, 1975)
📍 Feito ou acontecemento (ex: "Crack do 29", "Morte de Franco")
🌍 Escala: España 🇪🇸 / Europa 🇪🇺 / Mundo 🌍
💡 Por que é importante? (1 frase curta)

✅ Criterios de Avaliación que estamos traballando

CA4.2 — Analizo relacións de causalidade entre elementos sociais e culturais desde a Idade Media ata a actualidade.

CA4.3 — Coñezo persoas e grupos sociais importantes, incorporando a perspectiva de xénero e situando os feitos cronoloxicamente.

CA4.4 — Promovo actitudes de igualdade de xénero e analizo diferentes modelos na nosa sociedade.

C4.2 / C4.3 — Comprendo as transformacións económicas, políticas, sociais e culturais da Idade Contemporánea, incluíndo o papel da muller.

Como explorar este recurso

A túa misión como investigador/a

🎨 Especialista en Arte

🏛️ Especialista en Política

👥 Especialista en Poboación

💰 Especialista en Economía

🕐 Fases do proxecto

Arte e Cultura

🎧 Recursos para aprender sobre Arte

Política e Sociedade

Poboación e Migración

📊 Datos oficiais sobre Poboación

Economía e Traballo

📊 Fontes económicas oficiais

Podcasts, Vídeos e Recursos Recomendados

Como usar estes recursos na fase de investigación

📻 Podcasts de Historia para mozos (e non tan mozos)

▶️ Canles de YouTube de calidade

🏛️ Fontes Oficiais e Organismos

Guía de Traballo: Post-its na Lousa

Fase 1: Investigación individual (30 min)

🧩 Fase 2: Grupo Experto (20 min)

📌 Fase 3: Volta ao grupo orixinal e enchido da lousa (20 min)

✅ Criterios de Avaliación que estamos traballando