Unidade 4 · Organización político-territorial + Laboratorio de Poderes

6º EP · Ciencias Sociais · Recurso para estudar con diferentes niveis de acceso, cuestionarios e un laboratorio para “xogar” coa separación de poderes: Lexislativo, Executivo e Xudicial.

📚 Contidos da unidade

Lectura por capas
1) Europa e a Unión Europea
Básico

Europa ten moitos países. Un Estado ten: territorio, poboación, goberno e unhas normas principais chamadas Constitución.

A Unión Europea (UE) é unha organización de países europeos que queren traballar xuntos para un futuro mellor.

Estándar
  • Europa cambiou moito no último século por guerras e cambios de fronteiras.
  • A UE nace por necesidade: garantir paz e reconstruír a economía tras conflitos.
  • Hai capitais: cidades onde están os principais órganos de goberno e moita actividade económica.
Ampliación

Orixes e tratados clave (liña temporal):

  • 1950: Tratado de París → Comunidade do Carbón e o Aceiro.
  • 1957: Tratado de Roma → Comunidade Económica Europea (CEE).
  • 1992: Tratado de Maastricht → nace a UE tal e como a coñecemos.
  • 2002: entra en circulación o euro (zona euro).
  • 2020: Reino Unido marcha (Brexit).
2) Institucións principais da Unión Europea
Básico

A UE ten institucións que toman decisións e fan que as normas se cumpran.

Estándar
  • Parlamento Europeo: aproba leis e controla outras institucións.
  • Comisión Europea: propón leis e vixía que se cumpran.
  • Consello Europeo: marca as grandes liñas e prioridades (xefes de Estado/Goberno).
  • Consello da UE: representa os Estados; coordina políticas.
  • Tribunal de Xustiza: garante que se cumpran as leis da UE.
Ampliación

Outras institucións económicas importantes:

  • Banco Central Europeo e Tribunal de Contas (control e economía).
3) España: democracia e división de poderes
Básico

Nunha democracia, os poderes están separados para controlarse:

  • Lexislativo → fai as leis.
  • Executivo → goberna e aplica as leis.
  • Xudicial → xulga a quen non cumpre as leis.
Estándar
  • Lexislativo: Cortes Xerais (Congreso + Senado).
  • Executivo: Goberno (Presidente + ministros/as). O Presidente é elixido polo Congreso e nomeado polo monarca.
  • Xudicial: Tribunais de Xustiza (independentes). Destacan o Tribunal Supremo e o Tribunal Constitucional.
  • Constitución: regula organismos, garante dereitos e liberdades, define monarquía parlamentaria e división de poderes.
Ampliación

Monarquía parlamentaria: o rei é xefe de Estado con función representativa; o poder político real recae no Parlamento e no Goberno.

Sufraxio universal: dereito a votar (maiores de 18 anos), base da soberanía nacional.

4) Organización territorial de España e Galicia
Básico

España organízase en:

  • Comunidades autónomas
  • Provincias
  • Municipios
Estándar
  • Hai 17 comunidades e 2 cidades: Ceuta e Melilla.
  • As CCAA poden autogobernarse en asuntos permitidos. Teñen Consello de Goberno, Parlamento e Tribunal Superior de Xustiza.
  • España ten 50 provincias. Deputacións (agás illas: cabildos/consellos insulares).
  • Hai máis de 8.000 municipios. En Galicia, os municipios inclúen parroquias.
  • Lingua: castelán e outras oficiais (galego, catalán, éuscaro) segundo comunidade.
Ampliación

Galicia é comunidade histórica. A súa lei suprema é o Estatuto de Autonomía (1980/1981), que define institucións, dereitos e símbolos.

  • Xunta de Galicia: Presidente/a + Conselleiros/as.
  • Parlamento de Galicia: poder lexislativo e control do goberno.
  • TSXG (Tribunal Superior de Xustiza): exerce o poder xudicial en Galicia.
Nota docente: este recurso está pensado para “andamiar” a comprensión: primeiro básico, despois estándar e, cando toque, ampliación.

📘 Glosario rápido

Para memorizar
Truco: fai parellas “termo → exemplo”. Ex.: Constitución → “normas principais do país”.

🃏 Tarxetas de estudo

Autoavaliación
Preme “Comezar” para ver unha tarxeta
0 / 0
Recomendación: 6–10 tarxetas por sesión. Se che custa, volve ao apartado “Contidos” e revisa en modo básico.

✅ Cuestionarios

Corrixe ao instante

Como xogar: escolle respostas, preme Corrixir e revisa o feedback. Podes repetir para mellorar.

Puntuación: —

Avaliación formativa: non é “nota”, é información para saber que revisar.

🧪 Laboratorio: Os poderes do Estado en acción

Simulación

Historia do laboratorio: Houbo eleccións e ningún partido ten maioría absoluta. Agora toca negociar pactos, elixir un/ha Presidente/a do Executivo, gobernar con límites e activar a relación cos poderes Lexislativo e Xudicial.

Obxectivo: entender a separación de poderes e como se controlan entre si.

1 Resultados electorais

Elixe un escenario (ou crea o teu):

Escanos totais: 350 (Congreso). Maioría absoluta: 176.

Partidos (ficticios)

Podes renomealos para adaptalos á aula:

Escanos:

Comprobar:

2 Pactos para elixir Presidente/a (Executivo)

Escolle que partidos pactan para investir Presidente/a. Deben sumar 176 ou máis para maioría absoluta (neste xogo).

Pacto actual: —

Suma de escanos: 0 / 176

3 Accións do Executivo (con límites)

Cando haxa Presidente/a, escolle accións do Goberno. O laboratorio indicarache cando precisas apoio do Lexislativo ou control Xudicial.

Estado do Goberno: Sen investir

Pista: o Executivo goberna e aplica leis, pero non pode facer calquera cousa sen regras.

4 O Lexislativo en acción: leis e control

Agora probamos o Parlamento: crear leis e controlar o Goberno (separación de poderes).

Lei en trámite: Ningunha

Regra do xogo: para aprobar, o pacto do Goberno debe manter apoio ou negociar.

5 Renovación e control do poder Xudicial

O poder xudicial é independente. No xogo, aparece cando hai conflitos: dereitos, leis ou accións do Goberno.

Estado xudicial: En espera

No laboratorio, o xudicial aparece cando hai conflito entre normas e accións.

6 Rexistro do que pasou (para falar en gran grupo)

Isto axuda a facer un “debrief” (reflexión final): que fixo cada poder? quen controlou a quen?

Preguntas para pechar: 1) Que pasaría se un poder mandase sobre os outros? 2) Por que é importante a Constitución? 3) Que decisións deben pasar polo Parlamento?