Unidade 5 · Un recurso completo con guías de estudo, laboratorios e autoavaliación
Qué imos traballar e aprender?
Nesta unidade exploraremos o fascinante mundo da materia — todo o que nos rodea — e da enerxía — a capacidade de producir cambios. Dous conceptos fundamentais para entender o universo!
Os contidos preséntanse con texto, diagramas visuais, laboratorios interactivos e fichas. Escolle como prefires aprender!
Podes estudar con fichas, completar laboratorios, facer a autoavaliación ou imprimir as guías. Ti decides como demostras o que sabes.
Conexión con contextos reais (cociña, voo, música), retos de investigación e actividades de descubrimento que desperten a curiosidade.
Esta unidade parte dos nosos personaxes guía, dous expertos en materia e enerxía! A cociña é o mellor laboratorio natural: os ingredientes son materia, o lume é enerxía, e cociñar produce cambios químicos e físicos.
Explora cada apartado ao teu ritmo. Preme para ver o contido.
Os átomos son partículas moi, moi, moi pequenas con volume e masa diminutos. Non os podemos ver a simple vista. Son a parte máis pequena na que podemos dividir a materia.
| Estado | Forma | Volume | Exemplo |
|---|---|---|---|
| 🧊 Sólido | Propia e fixa | Fixo | Xeo, pedra, madeira |
| 💧 Líquido | Sen forma propia | Fixo | Auga, leite, aceite |
| 💨 Gas | Sen forma propia | Variable | Aire, vapor, osíxeno |
Comúns a TODA a materia: masa e volume.
Propias de cada tipo: densidade, cor, dureza, punto de fusión...
A materia non sempre se mantén igual, senón que sofre cambios continuos. Podemos clasificalos de dúas formas:
A materia pode recuperar o seu estado inicial.
Ex: O xeo fúndese → forma auga
→ volve a xearse.
A materia non pode recuperar o seu estado inicial.
Ex: Cando arde un papel,
xa non podemos recuperalo.
| Nome | Proceso | Exemplo |
|---|---|---|
| Fusión | Sólido → Líquido | Xeo → Auga |
| Solidificación | Líquido → Sólido | Auga → Xeo |
| Evaporación | Líquido → Gas | Auga → Vapor |
| Condensación | Gas → Líquido | Vapor → Auga |
| Sublimación | Sólido → Gas (sen pasar por líquido) | Xeo seco |
| Sublimación inversa | Gas → Sólido (sen pasar por líquido) | Escarcha |
Densidade do corpo menor que a do líquido.
Ex: cortiza, madeira, xeo.
Densidade do corpo maior que a do líquido.
Ex: pedra, ferro, moeda.
Usamos frechas (vectores): a lonxitude indica a intensidade, a liña a dirección e a punta o sentido.
Elásticos: recupéranse (goma). Plásticos: non se recupéran (papel dobrado). Ríxidos: non se deforman pero poden romper (cerámica).
Un corpo en repouso pode comezar a moverse. Un corpo en movemento pode parar, cambiar de traxectoria ou velocidade.
1. Fuselaxe: forma de fuso para reducir a resistencia ao aire.
2. Ás: corte en forma de pinga asimétrica (máis plana embaixo, máis curvada arriba).
3. Sustentación: o aire viaxa máis rápido pola parte inferior → diferenza de presión → forza cara arriba.
Composición non varía. Non se separan por métodos físicos. Ex: auga pura.
Composición varía. Formadas por 2+ substancias. Sepáranse por métodos físicos. Ex: auga de mar.
Podemos diferenciar as substancias a simple vista ou con lupa. Ex: granito, chocolate con améndoas.
Non podemos diferenciar as partes. Uniformes. Disolvente (máis) + Soluto (menos). Ex: chocolate con leite, agua con sal.
| Método | Para que sirve | Exemplo |
|---|---|---|
| 🔽 Filtración | Sólido + líquido (non se disuelve) | Area + auga |
| ☀️ Evaporación | Sólido disolto en líquido | Sal + auga (salinas) |
| 🌡️ Destilación | Dous líquidos mesclables | Alcohol + auga |
| 💧 Disolución | Sólidos con diferente solubilidade | Sal + area |
Posición e movemento dun corpo.
Corpos que emiten luz (Sol, lámpadas).
Producida pola vibración de corpos.
Partículas con carga dos átomos.
Pasa dun corpo quente a un frío (calor).
Libérase en reaccións químicas.
O raio de luz rebota nunha superficie lisa e pulida. Exemplo: espellos, auga calma. Usamos espellos aproveitando este fenómeno.
A luz desvíase ao pasar dun medio a outro. Exemplo: lapis nun vaso de auga parece dobrado. Usamos lentes (lupas, gafas, microscopios).
| Tipo | Que ocorre coa luz | Exemplo |
|---|---|---|
| Transparente | Deixa pasar a luz sen desviar | Cristal dun vaso |
| Translúcido | Deixa pasar parte, pero desvía | Fiestra do baño |
| Opaco | Non deixa pasar a luz | Persiana, parede |
Diferencia sons agudos (frecuencia alta) de sons graves (frecuencia baixa).
Diferencia sons fortes de sons débiles. Mídese en decibelios (dB).
Permite distinguir un son doutro. Un piano e un violín soan diferente aínda tocando a mesma nota.
Tempo que a fonte do son está vibrando.
O son reflectido chega antes de que remate o orixinal. Fai que o son se escoite "borroso".
O son reflectido chega despois de que remate o orixinal. Escoitamos o son repetido.
Ferramentas para aprender de forma activa e razonada
Preme cada ficha para ver a resposta. Úsaas para estudar!
Pensa e reflexiona sobre estas preguntas. Non hai respostas únicas!
Pon a proba os teus coñecementos. Escolle un apartado para empezar.
Experimenta e aprende de forma práctica e interactiva
Explora os estados da materia e os cambios de estado. Observa como se comportan as moléculas en sólidos, líquidos e gases. Podes quecelas e arrinfríalas para ver as transicións.
🚀 Abrir simulaciónInvestiga por que algúns obxectos flotan e outros afúndense. Relaciona massa, volume e densidade. Experimenta con diferentes obxectos e líquidos.
🚀 Abrir simulaciónExplora as diferentes formas de enerxía e como se transforman unhas noutras. Investiga enerxía cinética, potencial, térmica e as súas conversión.
🚀 Abrir simulaciónExperimenta con raios de luz, reflexión e refracción. Crea lentes e espellos. Observa como a luz cambia ao pasar dun medio a outro.
🚀 Abrir simulaciónControla a temperatura da auga e observa en que estado se atopa. Aprende sobre os cambios de estado!
Pon a proba diferentes obxectos e descubre se flotan ou se afunden. Cambia o líquido e observa o que ocorre!
Descubre como a enerxía se transforma dun tipo a outro. Cada conversión é un proceso fascinante!
Selecciona un aparato para ver como transforma a enerxía:
Experimenta con reflexión, refracción e os tipos de materiais segundo como interactúan coa luz.
Todos os conceptos clave desta unidade