6º EP · CIENCIAS SOCIAIS

🌍 A organización político-territorial da nosa contorna

Unidade 4 · Preparación completa para o control

⚡ EDUmind · Recurso Interactivo
🎯 Elige o teu nivel de comprensión
💡 Fai clic nas tarxetas de flashcard para viralas e ver a resposta.
🗺️ Europa: un continente cambiante
50
países en Europa
27
países na UE
75%
poboación en cidades
2020
Brexit (Reino Unido)
🏛️ Todo Estado ten: territorio delimitado · poboación propia · aparello de goberno · Constitución
🌟 Datos curiosos: O país máis pequeno do mundo é O Vaticano (en Europa). O máis grande é Rusia. España e Francia teñen territorios en outros continentes.
🏙️ Cidades máis importantes: Londres · París · Berlín · Moscova
A Unión Europea
1950 · Tratado de París

Comunidade Económica do Carbón e o Aceiro. 6 países fundadores: Alemaña, Bélxica, Francia, Italia, Luxemburgo e Países Baixos.

1957 · Tratado de Roma

Créase a Comunidade Económica Europea (CEE): mercado común europeo.

1986 · España entra na CEE

Tras a morte de Franco (1975), a transición democrática (1977) e a Constitución (1978).

1992 · Tratado de Maastricht

Nace a Unión Europea como a coñecemos: 12 países iniciais.

2002

Comeза a circular o euro como moeda única na zona euro.

2020 · Brexit

Reino Unido abandona a UE. Quedan 27 Estados membros.

💡 Truco para recordar os 6 fundadores
"A Big France Italy Leads People" → Alemaña · Bélxica · Francia · Italia · Luxemburgo · Países Baixos
🏛️ Institucións da UE
👑

Consello Europeo

Xefes de Estado. Decide as grandes políticas. Reunión trimestral.

🤝

Consello da UE

Un ministro por país. Coordina políticas económicas e exteriores.

🗳️

Parlamento Europeo

Representantes elixidos polos cidadáns. Aproba leis.

📋

Comisión Europea

Comisarios de cada país. Elabora propostas de leis.

⚖️

Tribunal de Xustiza

Un xuíz por país. Garante que se cumpran as leis da UE.

💶

Banco Central Europeo

Xestiona a política monetaria da zona euro.

🇪🇸 España: democracia e monarquía parlamentaria
📜

Poder Lexislativo

Cortes Xerais
Congreso: 350 deputados
Senado: 259 senadores

Elabora as leis

🏛️

Poder Executivo

Goberno
Presidente + Ministros
Elixido cada 4 anos

Aplica as leis

⚖️

Poder Xudicial

Tribunais de Xustiza
Tribunal Supremo
Tribunal Constitucional

Garante o cumprimento das leis

👑 Monarquía parlamentaria: O Rei (Felipe VI) é o Xefe do Estado pero o poder real está no Parlamento. O cargo é representativo. Felipe VI accedeu ao trono en xuño de 2014 tras a abdicación de Xoán Carlos I.
📜 A Constitución española (1978) é a lei fundamental. Recolle: a monarquía parlamentaria · a división de poderes · a organización territorial · a capital (Madrid) · as linguas oficiais · os símbolos de España.
🗺️ Organización territorial de España
17
Comunidades Autónomas
50
Provincias
+8.000
Municipios
313
Municipios en Galicia
🏴 Galicia
Asturias
Cantabria
País Vasco
Navarra
La Rioja
Aragón
Cataluña
C. Valenciana
Murcia
Andalucía
Extremadura
C. La Mancha
Madrid
C. y León
Baleares
Canarias
🏴 Galicia é comunidade histórica xunto con Cataluña e País Vasco: comezou o proceso na II República (Castelao, 1936) pero a Guerra Civil impediu a aprobación. O Estatuto de Autonomía aprobouse o 21 de decembro de 1980.
🏴 A organización política de Galicia
📜

Parlamento de Galicia

Representa ao pobo galego. Aproba e aplica as leis autonómicas. Controla ao goberno.

🏛️

Xunta de Galicia

Sede: Santiago de Compostela. Presidente + Conselleiros. Goberna a comunidade.

⚖️

Tribunal Superior de Xustiza

Sede: A Coruña. Exerce o poder xudicial na comunidade autónoma.

Linguas oficiais de España: castelán (en todo o territorio) · galego (Galicia) · catalán (Cataluña) · éuscaro (País Vasco)
🎴 Flashcards de repaso · Fai clic para virar
¿Cantos países forman a UE actualmente?
27 países membros (tras o Brexit de Reino Unido en 2020)
¿Que é a Constitución?
A lei fundamental que regula o funcionamento do Estado e garante os dereitos e liberdades da cidadanía
¿Cal é a forma de goberno de España?
Monarquía parlamentaria. O rei é Xefe do Estado pero o poder real está no Parlamento
¿Cantas Comunidades Autónomas ten España?
17 Comunidades Autónomas + 2 cidades autónomas (Ceuta e Melilla)
¿Cando se aprobou o Estatuto de Autonomía de Galicia?
21 de decembro de 1980 (entrou en vigor en abril de 1981)
¿Cal é a capital de Galicia e sede da Xunta?
Santiago de Compostela
🔵 Nivel Medio: Relacións e explicacións
Neste nivel vas a poder explicar os conceptos con detalle e relacionar ideas entre si. Usa os despregables para ir ampliando a información.
🎯 Obxectivos da Unión Europea
🏛️ Obxectivos políticos
  • Defensa da liberdade e a paz
  • Democracia e dereitos humanos
  • Mesmos dereitos e deberes para todos
  • Libre movemento de persoas sen pasaporte
💶 Obxectivos económicos
  • Moeda única: o euro (desde 2002)
  • Mercado común: libre tráfico de mercadorías
  • Política común en agricultura, pesca, industria
  • Fomentar a riqueza e o progreso
🇪🇸 Por que entrou España na UE e que vantaxes ten

Con morte de Franco (1975), a transición cara a democracia facilitou o camiño. As primeiras eleccións libres (1977) e a Constitución (1978) foron claves. Dende ese momento iniciáronse negociacións para adherirse á CEE. España entrou formalmente en 1986.

Ámbito Vantaxes
Político Afianzo do sistema democrático e Estado de dereito
Social Estado do benestar, educación, sanidade, libre movemento de persoas
Económico Libre comercio, crecemento da produtividade, nivel económico similar entre países
🗺️ Subdivisión territorial de España en profundidade

Cada comunidade autónoma ten os seus propios órganos de goberno regulados polo Estatuto de Autonomía:

  • Consello de Goberno: o goberno autonómico
  • Parlamento ou Asemblea: elabora as leis autonómicas
  • Tribunal Superior de Xustiza: xustiza no ámbito autonómico

España ten 50 provincias. Son gobernadas polas Deputacións (integradas por presidente e deputados, elixidos entre os concelleiros).

Excepciones: as illas Canarias teñen cabildo insular e as Baleares teñen consello insular.

O municipio é a organización política e territorial básica. Gobernado por alcalde/alcaldesa e concelleiros/concelleiras. Os veciños inscritos no censo electoral elixen o goberno municipal. En Galicia, os municipios están formados por parroquias.

🧠 Mapa mental: España democrática
🇪🇸 ESPAÑA · Monarquía Parlamentaria
📜 Poder Lexislativo
Cortes Xerais
Congreso + Senado
🏛️ Poder Executivo
Goberno
Presidente + Ministros
⚖️ Poder Xudicial
Tribunais
Supremo + Constitucional
17 CC.AA.
50 Provincias
+8.000 Municipios
📜 Regulado pola Constitución de 1978
Test de nivel medio
🟣 Nivel Avanzado: Pensamento crítico e relacións
Neste nivel imos máis alá da memorización. Vas a reflexionar sobre como funciona a democracia, por que é importante a UE e como se relacionan os distintos conceptos.
🤔 Para reflexionar: por que son importantes os tres poderes?
O principio de separación de poderes foi creado para evitar que alguén teña demasiado poder. Se a mesma persoa fai as leis, as aplica e as xulga, pode facer o que queira. Por iso os tres poderes están separados e contrólanse uns aos outros.
🔄 Como se controlan:

O Parlamento controla ao Goberno votando as leis e os orzamentos. O Tribunal Constitucional controla que as leis cumpran a Constitución. O Goberno non pode mandar aos xuíces.

💡 Por que é importante:

Sen esta separación podería haber ditadura. España viviu a ditadura de Franco (1939-1975) onde non había separación de poderes. A Constitución de 1978 recuperou a democracia.

🌐 Por que nace a UE? A importancia da historia
🕊️ A UE nace para evitar máis guerras. Tras a 1ª e 2ª Guerra Mundial, os líderes europeos decidiron que a mellor forma de manter a paz era cooperar economicamente. O razoamento: dous países que comercian entre si e dependen economicamente non se fan a guerra.

O proceso dunha lei europea é:

  1. A Comisión Europea propón a lei
  2. O Consello da UE e o Parlamento Europeo debaten e emenden a proposta
  3. Se ambos a aproban, convértese en lei
  4. O Tribunal de Xustiza vixía que se cumpra
🎭 A diversidade como riqueza
España ten 4 linguas oficiais porque historicamente diferentes pobos viviron no territorio con culturas e linguas propias. Esta diversidade maniféstase en:
  • Lingüística: castelán, galego, catalán, éuscaro
  • Tradicións: festas, gastronomía, artesanía, música diferente por territorios
  • Patrimonio: estilos arquitectónicos (románico, gótico, etc.)
  • Económica: diferentes actividades segundo a xeografía e o clima
💬 Preguntas de reflexión
1. Por que cres que o Brexit (saída do Reino Unido) é un proceso tan complicado? Que perdeu o Reino Unido e que perdeu a UE?
2. Por que é importante que os xuíces sexan independentes e non poidan ser mandados polo Goberno?
3. Galicia, Cataluña e País Vasco son "históricas". Que diferenza hai entre elas e as demais Comunidades Autónomas no proceso de formación?
📝 Preparación para o Control T4
Aquí tes todas as preguntas do teu control co modelo de resposta. Fai clic en "Ver resposta modelo" só despois de intentar respondela ti mesmo/a.

1 Relaciona cada país coa súa capital

Selecciona a capital correcta para cada país:

Chipre
España
Rep. Checa
Irlanda
Francia
Suecia
Portugal
Alemaña
Italia
Bélxica

2 Cal foi o proceso de construción da Unión Europea?

Escribe aquí a túa resposta antes de ver o modelo...
Resposta completa:

A Unión Europea construíuse de forma gradual. En 1950 asinouse o Tratado de París creando a Comunidade do Carbón e o Aceiro (6 países fundadores). En 1957, o Tratado de Roma creou a CEE para organizar un mercado común. En 1992, o Tratado de Maastricht creou a Unión Europea como a coñecemos, con obxectivos políticos e económicos. Ao longo dos anos foron sumándose máis países: en 2002 adoptouse o euro, e en 2020 Reino Unido abandonou a institución (Brexit), quedando 27 Estados membros.

3 Cales son os obxectivos que persegue a Unión Europea?

Obxectivos políticos: defensa da liberdade, paz, democracia e dereitos humanos. Todos os cidadáns dos países membros teñen os mesmos dereitos e deberes, incluída a liberdade de movemento sen pasaporte.

Obxectivos económicos: facilitar o intercambio económico mediante o euro (moeda única desde 2002), o mercado común (libre circulación de mercadorías, capitais e persoas), e políticas comúns en agricultura, pesca, industria e transporte.

4 Nomea tres institucións da Unión Europea

Tres das seguintes (podes nomear calquera):
1. Consello Europeo – os xefes de Estado ou Goberno dos países membros
2. Parlamento Europeo – representantes elixidos polos cidadáns
3. Comisión Europea – elabora propostas de leis
4. Consello da Unión Europea – un ministro por país membro
5. Tribunal de Xustiza – garante o cumprimento das leis da UE

5 Cal é a lei fundamental de España? Cita tres cousas que se atopen nela

A lei fundamental de España é a Constitución Española de 1978. Nela recóllense, entre outras cousas:
1. A forma de goberno: monarquía parlamentaria
2. A división de poderes (lexislativo, executivo e xudicial)
3. A organización territorial en comunidades autónomas, provincias e municipios
4. A capital do Estado: Madrid
5. As linguas oficiais e os símbolos de España

6 Relaciona: Poder lexislativo · Poder executivo · Poder xudicial

Poder Lexislativo
Poder Executivo
Poder Xudicial

7 Cal é a forma de goberno de España?

8 Quen é o Xefe do Estado en España? Cal é o seu nome?

O Xefe do Estado en España é o Rei. O seu nome é Felipe VI. Accedeu ao trono o 19 de xuño de 2014 tras a abdicación do seu pai, Xoán Carlos I. O seu cargo é de representación, xa que o verdadeiro poder está no Parlamento (monarquía parlamentaria).

9 Indica Verdadeiro (V) ou Falso (F)

O Goberno de España está composto polo Presidente do Goberno e as ministras e ministros.
En España os cidadáns non poden elixir o Goberno.
As Cortes Xerais encárganse de que se cumpran as leis.
As Cortes Xerais son o Congreso dos Deputados e o Senado.
Os tribunais de xustiza elaboran as leis.
💡 As Cortes Xerais elaboran as leis; os Tribunais garanten o cumprimento.

10 Galicia é unha Comunidade Autónoma. Cantas hai en España? Cal é a capital de Galicia?

En España hai 17 Comunidades Autónomas (máis 2 cidades autónomas: Ceuta e Melilla). A capital de Galicia é Santiago de Compostela, onde ten a súa sede a Xunta de Galicia.

11 Cal é a lei suprema da Comunidade Autónoma de Galicia?

A lei suprema da Comunidade Autónoma de Galicia é o Estatuto de Autonomía de Galicia, aprobado o 21 de decembro de 1980. Recolle o territorio, a capital, os símbolos, a lingua oficial (galego), as institucións de goberno e os dereitos e deberes dos galegos e galegas.
🗳️ Laboratorio Parlamentario: como funciona a democracia
¿Para que serve este xogo? Vas a simular elecciones parlamentarias nun grupo de ata 5 persoas. Cada persoa representa un partido político e recibe votos. Logo o sistema calcula os escanos que corresponden a cada partido polo sistema de sufraxio universal. Poderás ver como se forman gobernos con alianzas!
🏛️

Congreso dos Deputados · España

350 escanos totais · Necesítanse 176 para maioría absoluta
🏴

Parlamento de Galicia

75 escanos totais · Necesítanse 38 para maioría absoluta
🌍

Parlamento Europeo

720 escanos totais · Necesítanse 361 para maioría absoluta
📚 Como funciona o sistema de votación?
🗳️ Sufraxio Universal

Todos os cidadáns maiores de 18 anos teñen dereito a votar, independentemente do seu sexo, raza, relixión ou nivel económico. O voto de cada persoa vale o mesmo.

📊 Reparto proporcional (D'Hondt)

Os escanos repártense en proporción aos votos recibidos. Un partido con máis votos recibe máis escanos, pero os partidos pequenos tamén teñen representación.

🤝 Maioría e alianzas

Para gobernar é preciso ter máis da metade dos escanos (maioría absoluta) ou acordos con outros partidos (alianzas ou coalicións).

🧠 Estratexias de estudo · EDUmind
Estas estratexias están baseadas en como funciona o noso cerebro para aprender. Canto máis activo sexa o teu estudo, máis tempo quedará na memoria a longo prazo.

🔁 Repaso espaciado

Non estudes todo xunto o día antes. O mellor é repasar en intervalos: hoxe estudas, mañá repasas brevemente, en 3 días volves ao tema, nunha semana fas un test. Así o cerebro consolida a información na memoria a longo prazo.

📅 Para este tema: Plan de 4 días
Día 1: Ler os apuntes con calma, resaltar o esencial.
Día 2: Facer o mapa mental sen mirar os apuntes.
Día 3: Test de autoavaliación e revisar os erros.
Día 4 (véspera): Repasar só o que fallaches.

🗣️ A técnica Feynman: explícao como se foses o profe

Toma un concepto (por exemplo, "que é a Unión Europea") e explícao en voz alta como se lles falaras a nenos pequenos. Se non podes explicalo doado, é que aínda non o entendes de verdade. Volta ao texto e intenta de novo.

Proba con: ¿Que é a separación de poderes? ¿Para que serve o Estatuto de Autonomía? ¿Por que naceu a UE?

🎴 Flashcards e retrieval practice

En lugar de releer os apuntes (que parece que o sabes pero non o aprendes), tapas a resposta e intentas recordala. O esforzo de recuperar a información da memoria é o que realmente aprende. Usa as flashcards desta páxina ou fabrica as túas propias.

✍️

Fai as túas propias flashcards físicas:

Escribe a pregunta nun lado dun papel e a resposta no outro. Separa as que sabes das que non. Repasa só as que falls.

🗺️ Mapas mentais e esquemas visuais

O cerebro procesa e recorda mellor a información organizada visualmente. Fai un esquema con círculos e frechas conectando os conceptos. Non copies o texto, usa só palabras clave. Déixao na parede da túa habitación.

Exemplo de esquema para este tema:
España → 3 Poderes → [Lexislativo: Cortes] [Executivo: Goberno] [Xudicial: Tribunais]

🔗 Conectar co que xa sabes (asociacións)

Cando aprendes algo novo, o cerebro busca conexións con cousas que xa sabe. Busca analogías e asociacións para que a información "se pegue" mellor.

💡 Mnemotecnias para este tema:
"EU naceu por PAZ e COMERCIO" → Política + Economía → os dous obxectivos da UE

"1950 París, 1957 Roma, 1992 Maastricht" → as tres datas clave, en orde, con cidades.

"O Rei representa, o Parlamento manda" → monarquía parlamentaria en 6 palabras.

⏱️ A técnica Pomodoro

O cerebro non pode concentrarse durante horas. Traballa en bloques de 25 minutos con descansos de 5 minutos. Cada 4 bloques, descansa 20 minutos. Durante o Pomodoro: móbil apagado, sen notificacións, só ti e o tema.

Para este tema suxerimos:
Pomodoro 1: Europa e UE (datas e instituciones)
Descanso 5 min
Pomodoro 2: España (poderes, Constitución, monarquía)
Descanso 5 min
Pomodoro 3: Territorios + Galicia
Descanso 20 min
Pomodoro 4: Test e repaso de erros
⭐ Plan de estudo personalizado para o Control T4
O que SI aparecerá no control (baseado nas preguntas):
  • Capitais de países europeos (Chipre, España, Rep. Checa, Irlanda, Francia, Suecia, Portugal, Alemaña, Italia, Bélxica)
  • O proceso de construción da UE (datas e tratados)
  • Os obxectivos da UE (político e económico)
  • Tres institucións da UE (polo menos)
  • A Constitución española e 3 cousas que recolle
  • Os tres poderes e a quen pertencen
  • A forma de goberno de España e o Xefe do Estado
  • Verdadeiro/Falso sobre Cortes Xerais e poderes
  • Número de CC.AA. e capital de Galicia
  • A lei suprema de Galicia