🌍 6º de Primaria · Ciencias Sociais

A xente do planeta Terra

Demografía, poboación, migracións e o noso continente europeo

🧠 Mental 🤝 Social 💚 Emocional
📊 Progreso:
0%
🎚️ Nivel: Contidos esenciais · Ideal para repasar

🏠 Benvida á Unidade 5

Todo o que imos aprender sobre a xente do noso planeta

📊
A Demografía
Que é e como medimos a poboación
🧮
As Taxas
Natalidade, mortalidade e crecemento
🔺
Pirámide Lab
Laboratorio virtual de pirámides
✈️
Migracións
Emigración, inmigración e causas
🎯 O noso reto

Nesta unidade imos converter a información sobre poboación en coñecemento. Aprenderemos a ler pirámides de poboación, calcular taxas demográficas e comprender os movementos migratorios de España e Europa.

🧠 Mundo Mental 🤝 Mundo Social LOMLOE 6º Primaria
📚 Como usar este recurso
🎚️ Elige o teu nivel arriba: básico para repasar, medio para profundar, avanzado para ir máis alá
📖 Navega polos temas usando as pestanas superiores
🔺 Experimenta co Laboratorio de Pirámides no apartado Pirámide
🧮 Practica cálculos coa calculadora de taxas en Taxas
🃏 Repasa con tarxetas flash en Estuda
✏️ Comproba o que sabes co Quiz final

📊 A Demografía

A ciencia que estuda a poboación de maneira cuantitativa

🔬 Que é a demografía?

A demografía é a ciencia que estuda a poboación de maneira cuantitativa. Para iso usa varias fontes de información.

💡 Dato clave
O estudo da poboación é fundamental para que os gobernos poidan planificar servizos públicos: escolas, hospitais, transporte...
📂 Fontes da demografía

Fai clic en cada fonte para ver os detalles 👆

📋 O Censo ▶
Que é: Reconto da poboación dun país nun momento determinado.

Que recollen: Datos demográficos, económicos e sociais: sexo, idade, nacionalidade, lingua, nivel de instrución...

Periodicidade: Cada 10 anos
En España realízao o INE (Instituto Nacional de Estatística). O último foi en 2021.
🏘️ O Padrón Municipal ▶
Que é: Rexistro dos veciños dun municipio.

Que recollen: Nacementos, defuncións e cambios de residencia.

Periodicidade: Anual
Pontevedra utiliza o seu padrón municipal para coñecer cantas persoas viven en cada barrio.
📜 O Rexistro Civil ▶
Que é: Organismo que recolle datos legais sobre as persoas.

Que rexistra: Nacementos, casamentos e defuncións.

Periodicidade: Continua (ao día)
📈 As Estatísticas (INE / IGE) ▶
INE = Instituto Nacional de Estatística (España)
IGE = Instituto Galego de Estatística (Galicia)

Elaboran estatísticas tomando datos das fontes anteriores. Son a fonte máis completa para analizar tendencias demográficas.
🔗 Visita ine.es · 🔗 Visita ige.eu
🗓️ Liña do tempo: demografía en España
1857
Primeiro censo moderno en España
Registra 15,5 millóns de habitantes.
1900
18,6 millóns de habitantes
España segue sendo maioritariamente rural.
2011
+46,5 millóns de habitantes
Crecemento impulsado por melloras sanitarias e inmigración.
Actualidade
~47 millóns de habitantes
Crecemento natural negativo compensado polo saldo migratorio positivo.

🧮 Como medimos a poboación

As taxas demográficas e a calculadora interactiva

🧮 Calculadora de Taxas Demográficas
N.º nacementos × 1.000 Poboación total
= ‰
Taxa de natalidade
Alta > 30‰ Media 15-30‰ Baixa < 15‰
N.º defuncións × 1.000 Poboación total
= ‰
Taxa de mortalidade
Alta > 30‰ Media 15-25‰ Baixa < 15‰
N.º nacementos × 1.000 Mulleres entre 15 e 49 anos
= ‰
Taxa de fecundidade
Alta > 150‰ Media 75-150‰ Baixa < 75‰
Taxa natalidade − Taxa mortalidade = Crecemento natural
N.º habitantes Superficie en km²
= hab/km²
Densidade de poboación
💡 Galicia: ~2.670.000 hab / 29.574 km² ≈ 91,2 hab/km² · España media: 92 hab/km²
🔄 Os réximes demográficos

Tres etapas na historia da poboación con características diferentes

🏚️ Réxime Antigo
Até principios do século XX
📈 Natalidade: ALTA
📉 Mortalidade: ALTA
🌱 Crecemento: BAIXO
🔄 Transición Demográfica
1900 – 1975
📈 Natalidade: Alta → Baixa
📉 Mortalidade: ↓ DESCENDE
🌱 Crecemento: ALTO
🏙️ Réxime Actual
Desde 1975
📈 Natalidade: BAIXA
📉 Mortalidade: BAIXA / ↑
🌱 Crecemento: ESCASO / NEG.
Por que baixou a natalidade en España?
Incorporación da muller ao traballo laboral · Difusión dos anticonceptivos · Cambio de mentalidade · A partir de 1998, a chegada de inmigrantes mitigou o descenso.
Causas actuais da morte en España: Enfermidades cardiovasculares · Cancro · Accidentes de circulación

🔺 Laboratorio: Pirámide de Poboación

Explora as diferentes formas de pirámide e interpreta os datos

📖 Que é a pirámide de poboación?

A pirámide de poboación é unha gráfica de barras dupla que representa a distribución da poboación por idade e sexo.

⬇️
Base (0–14 anos)
Indica a taxa de natalidade. Base ancha = alta natalidade
➡️
Tronco (15–64 anos)
Poboación activa. Sostén os servizos sociais
⬆️
Cúspide (+65 anos)
Poboación envellecida. Cúspide grosa = alta esperanza de vida
🔬 Laboratorio Virtual de Pirámides
Interactivo
Homes
Mulleres
Tronco activo
Base (0-14)
Cúspide (+65)
🔍 Observacións
Selecciona un tipo de pirámide para ver as observacións.
🧩 Practica: interpreta esta pirámide

Mira a pirámide de Galicia no laboratorio e responde:

❓ A base é ancha ou estreita? Que significa iso para a natalidade?
❓ A cúspide é grosa ou fina? Que nos di sobre o envellecemento?
❓ Con estes datos, o crecemento natural é positivo ou negativo?

✈️ Os movementos migratorios

Uns veñen e outros vanse: emigración e inmigración

🔑 Conceptos clave
🚪
Emigración
Saída de persoas dun lugar para vivir noutro
🏠
Inmigración
Chegada de persoas para se asentar nun lugar
⚖️
Saldo Migratorio
Diferenza entre inmigrantes e emigrantes
🗺️ Tipos de emigración
🏙️
Interior · Éxodo rural
Do campo á cidade. Moi intenso entre 1900-1975. Causado pola industrialización.
💼
Interior · Laboral
Por motivos de traballo, dentro ou fóra da mesma rexión.
🏡
Interior · Residencial
Das grandes cidades ás aforas, buscando vivenda máis barata.
🌊
Transoceánica
Cara América Latina, EUA, Canadá, Australia. Auge: mediados s.XIX – 1960.
🇪🇺
Cara Europa
A partir de 1960. Galicia → Francia, Alemaña, Suíza. Reduciuse en 1973.
🔄
De retorno
Volta da poboación que xa emigrara ao seu lugar de orixe.
❓ Causas das migracións
💶
Económicas
Busca dun traballo mellor e maior nivel de vida.
🌊
Naturais
Desastres naturais: terremotos, tsunamis, inundacións...
⚔️
Políticas
Guerras e persecucións contra grupos étnicos ou culturais.
🙏
Relixiosas
Por cuestións de fe, crenzas ou persecución relixiosa.
📊 Consecuencias das migracións
👥 Demográficas ▶
Increméntase a poboación no destino e diminúe na orixe. Calcúlase co saldo migratorio (inmigrantes − emigrantes).
💰 Económicas ▶
O lugar de orixe perde man de obra. O lugar de destino recíbea e incorpora traballadores a sectores que o necesitan.
🎭 Socioculturais ▶
O destino recibe novas tradicións culturais e gastronomía. Tamén poden xurdir problemas de integración por actitudes de rexeitamento ou discriminación. A diversidade enriquece!
🌊 Galicia e a emigración

Galicia foi moi afectada pola emigración ao longo da historia:

🌎 Até 1960: emigración cara América Latina (Arxentina, Brasil, Cuba)
🇪🇺 A partir de 1960: reorientación cara Europa (Alemaña, Francia, Suíza, Bélxica)
📉 Hoxe: crecemento natural negativo (máis mortes ca nacementos)
🌍 España: de país emigrante a receptor
S. XIX – 1960
Gran emigración transoceánica
Cara América Latina, EUA, Canadá e Australia.
1960 – 1973
Emigración cara Europa
Galicia e Andalucía → Francia, Alemaña, Suíza.
1973 – 2007
España convértese en receptor
Inmigrantes de América Central e Sur, África, Asia.
2022
Saldo migratorio +727.005 persoas
O máis alto da última década (INE, 2022).

🇪🇺 A xente do vello continente

Europa, España, e a nosa Galicia

🌍 Características da poboación europea
📉 Baixa taxa de crecemento vexetativo ▶
Débese á forte diminución da natalidade e ao leve incremento da mortalidade. A mortalidade infantil é excepción: baixou até o 5‰.
👶 Baixísima taxa de fecundidade ▶
Cada muller ten unha media de 1,2 fillos. A taxa de reemprazo xeracional necesaria é de 2,1 fillos. Polo tanto, a poboación europea tende a diminuír.
🧓 Alta esperanza de vida (75-79 anos) ▶
Preto do 15% dos europeos teñen máis de 65 anos. Combinado coa baixa natalidade, provoca un forte envellecemento da poboación.
🌐 Incremento da inmigración ▶
Inmigrantes procedentes de países subdesenvolvidos axudan a compensar o crecemento natural negativo e aportan man de obra ao mercado laboral europeo.
📍 Distribución da poboación europea
Eixo central: Sur do Reino Unido → norte de Francia → Bélxica → Luxemburgo → Alemaña → Suíza → Italia. Este eixo alberga a maior densidade demográfica de Europa.
🇳🇱
Máis poboados
Países Baixos: 466,6 hab/km²
🇮🇸
Menos poboados
Islandia: 2,7 hab/km²
🏙️
Urbanización
75% da poboación europea vive en cidades
📊
Media europea
70 hab/km² (total: 750 millóns)
🇪🇸 España
📍 Poboación concentrada na costa e illas
🏔️ Interior peninsular: menos poboado (excepto Madrid)
📊 Densidade media: 92 hab/km²
👴 Avellentamento Poboación adulta (20-65 anos) = 64% · Menores de 20 = 19% · +65 anos = 17%
España multicultural: O pobo xitano (orixe India, chegado entre ss. IX-XIV), inmigrantes latinoamericanos, africanos e asiáticos enriquecen a diversidade cultural española.
🌊 A nosa Galicia
👥
Poboación total
~2.670.000 habitantes
📊
Densidade
91,2 hab/km²
📉
Crecemento
Natural negativo
🏙️ Cidades máis densas de Galicia:
A Coruña 6.370 hab/km² Vigo 2.680 hab/km² Ourense 1.270 hab/km² Pontevedra 630 hab/km²

🎓 Zona de Estudo

Tarxetas flash, mapa conceptual e resumo de conceptos clave

🃏 Tarxetas Flash — Toca para voltear

Fai clic en cada tarxeta para ver a definición 👆

Demografía
toca para voltear
Ciencia que estuda a poboación de maneira cuantitativa
Censo
toca
Reconto da poboación dun país nun momento determinado. Cada 10 anos.
Taxa de Natalidade
toca
Nacementos × 1.000 ÷ Poboación total. Alta >30‰ · Baixa <15‰
Taxa de Mortalidade
toca
Defuncións × 1.000 ÷ Poboación total. Alta >30‰ · Baixa <15‰
Crecemento Natural
toca
Diferenza entre nacementos e defuncións. Pode ser positivo, negativo ou cero.
Pirámide de Poboación
toca
Gráfica de barras que mostra a distribución por idade (base, tronco, cúspide) e sexo.
Emigración
toca
Saída de persoas dun lugar para vivir noutro (interior ou exterior).
Saldo Migratorio
toca
Inmigrantes − Emigrantes. Positivo = chegan máis · Negativo = van máis
Éxodo Rural
toca
Migración masiva do campo á cidade entre 1900 e 1975, causada pola industrialización.
Densidade de Poboación
toca
Habitantes ÷ Superficie en km². España: 92 hab/km² · Galicia: 91,2 hab/km²
Padrón Municipal
toca
Rexistro dos veciños dun municipio. Actualízase cada ano.
Esperanza de Vida
toca
Media de anos vividos. Alta >70 · Media 60-70 · En Europa: 75-79 anos
🗺️ Mapa conceptual da unidade
DEMOGRAFÍA Estudo da poboación 📂 FONTES Censo · Padrón · Rexistro · INE/IGE 🧮 TAXAS Natalidade · Mortalidade Fecundidade · Densidade 🔺 PIRÁMIDE Base · Tronco · Cúspide Expansiva/Estacionaria/Regresiva 🔄 RÉXIMES DEMOGRÁFICOS Antigo · Transición · Actual Alta→Baixa natalidade ✈️ MIGRACIÓNS Interior · Exterior Emigración · Inmigración 🇪🇺 EUROPA/ESPAÑA Envellecemento · Inmigración Galicia: crec. negativo
⚡ Repaso rápido de fórmulas
Taxa de natalidade = Nacementos × 1.000 ÷ Poboación total (en ‰)
Taxa de mortalidade = Defuncións × 1.000 ÷ Poboación total (en ‰)
Taxa de fecundidade = Nacementos × 1.000 ÷ Mulleres 15-49 anos (en ‰)
Crecemento natural = Taxa natalidade − Taxa mortalidade
Densidade poboacional = N.º habitantes ÷ Superficie en km²

✏️ Quiz da Unidade 5

Comproba o que sabes! 10 preguntas sobre a demografía

1Que é a demografía?
○ A ciencia que estuda a economía dun país
○ A ciencia que estuda a poboación de maneira cuantitativa
○ O rexistro dos nacementos e defuncións
2Con que periodicidade se realiza o censo?
○ Cada 5 anos
○ Cada ano
○ Cada 10 anos
3Se a taxa de natalidade é de 8‰, como a clasificamos?
○ Alta
○ Media
○ Baixa (inferior a 15‰)
4Que parte da pirámide de poboación representa os 0-14 anos?
○ A cúspide
○ A base
○ O tronco
5Cal é a principal causa da baixa natalidade en España desde 1978?
○ Guerras e conflitos
○ Incorporación da muller ao traballo e cambio de mentalidade
○ Epidemias e enfermidades
6Como se chama o traslado masivo do campo á cidade entre 1900 e 1975?
○ Migración residencial
○ Emigración transoceánica
○ Éxodo rural
7Galicia ten un crecemento natural negativo. Que significa isto?
○ Que chegan máis inmigrantes ca emigrantes
○ Que se producen máis mortes ca nacementos
○ Que a poboación non cambia
8Cal é a media de fillos por muller en Europa?
○ 2,1 fillos (taxa de reemprazo)
○ 1,2 fillos
○ 3 fillos
9Cara onde se dirixiu a emigración galega a partir de 1960?
○ América Latina (Arxentina, Cuba...)
○ Europa (Alemaña, Francia, Suíza...)
○ Asia (China, India...)
10Como se calcula a densidade de poboación?
○ Nacementos ÷ Defuncións
○ Poboación total × 1.000
○ N.º habitantes ÷ Superficie en km²