Community of Inquiry
Marco teórico fundamental para deseñar experiencias de aprendizaxe profunda e significativa.
Garrison, Anderson & Archer (2000)📌 Que é o Modelo CoI?
O modelo Community of Inquiry (CoI) ou Comunidade de Indagación describe como a aprendizaxe ocorre dentro dunha comunidade a través da interacción de tres elementos esenciais. Con máis de 11,700 citas, é un dos marcos máis influentes en educación.
💡 Idea Central
A aprendizaxe profunda ocorre dentro dunha comunidade a través da interacción de tres elementos esenciais: presenza cognitiva, presenza social, e presenza docente.
Cognitiva
Docente
EDUCATIVA
Base Filosófica
🎓 Charles Sanders Peirce (1839-1914)
- Pai do pragmatismo americano
- Concepto de "comunidade de investigadores"
- A verdade emerxe do consenso comunitario
- O coñecemento é provisional e colaborativo
📚 John Dewey (1859-1952)
- Filósofo e pedagogo influente
- Modelo de indagación práctica
- Educación como reconstrución da experiencia
- Aprendizaxe como proceso social
Presenza Cognitiva
O proceso de construción de significado
📌 Definición Formal
"O grao en que os participantes son capaces de construír e confirmar significado a través da reflexión sostida e o discurso nunha comunidade de indagación crítica" (Garrison, Anderson & Archer, 2001).
A Presenza Cognitiva é o elemento central do modelo. Operacionalízase a través do Modelo de Indagación Práctica (PIM).
O Ciclo de Indagación Práctica
Evento Desencadeante (Triggering Event)
Unha pregunta, problema ou dilema que xera curiosidade e inicia o proceso. Crea unha sensación de perplexidade que motiva a investigación.
Exploración (Exploration)
Os participantes intercambian información, descubren ideas e buscan comprender a natureza do problema. É unha fase diverxente.
Integración (Integration)
Construción enfocada e estruturada de significado. Os participantes conectan ideas e crean síntese. É unha fase converxente.
Resolución (Resolution)
Aplicación do novo coñecemento ao mundo real, proba de solucións ou xeración de novas preguntas.
⚠️ Achado de Investigación
Os estudos mostran que, sen intervención docente explícita, a maioría das discusións quedan na fase de Exploración sen alcanzar Integración ou Resolución.
Estratexias para cada Fase
🎯 Fase 1: Desencadeante
- Plantexar preguntas abertas sen resposta obvia
- Presentar casos ou escenarios reais
- Mostrar contradicións ou paradoxos
🔍 Fase 2: Exploración
- Facilitar chuvia de ideas estruturada
- Proporcionar recursos variados
- Fomentar o intercambio de perspectivas
🔗 Fase 3: Integración
- Pedir que conecten ideas de distintas fontes
- Solicitar mapas conceptuais
- Guiar cara á converxencia
✅ Fase 4: Resolución
- Deseñar proxectos de aplicación práctica
- Pedir que defendan as súas conclusións
- Crear produtos transferibles
Presenza Docente
Estrutura e liderado educativo
📌 Definición Formal
"O deseño, facilitación e dirección de procesos cognitivos e sociais co propósito de lograr resultados de aprendizaxe persoalmente significativos e educativamente valiosos" (Anderson et al., 2001).
A Presenza Docente é o elemento que integra a comunidade. En contextos formais, é principalmente responsabilidade do docente.
Deseño e Organización
Todo o que sucede antes de empezar.
- Establecer currículo e obxectivos
- Deseñar métodos e actividades
- Establecer cronograma
- Seleccionar tecnoloxía
Facilitación do Discurso
Durante a experiencia, guiar a discusión.
- Identificar acordos/desacordos
- Buscar consenso
- Animar aos reticentes
- Manter o foco
Instrución Directa
Aportación experta e andamiaxe.
- Inxectar coñecemento experto
- Diagnosticar malentendidos
- Resumir debates
- Confirmar comprensión
Os 7 Principios de Deseño (Garrison, 2017)
| # | Principio | Descrición |
|---|---|---|
| 1 | Comunicación aberta | Planificar para crear confianza e comunicación aberta |
| 2 | Pensamento crítico | Planificar para a reflexión crítica e o discurso |
| 3 | Presenza do titor | Establecer a presenza do instrutor desde o inicio |
| 4 | Comunidade positiva | Crear e manter unha comunidade positiva |
| 5 | Resolver conflitos | Identificar e resolver áreas de confusión |
| 6 | Avaliar progreso | Avaliar a aprendizaxe continuamente |
| 7 | Soporte técnico | Responder a necesidades técnicas |
Aplicación Práctica
Estratexias para implementar CoI
O modelo CoI é un marco flexible adaptable a contextos presenciais, híbridos ou virtuais.
Interseccións das Presenzas
| Intersección | Función | Exemplo |
|---|---|---|
| Social + Docente | Establecer clima | Ambiente de confianza e seguridade |
| Cognitiva + Docente | Seleccionar contido | Materiais que desafían o pensamento |
| Social + Cognitiva | Apoiar discurso | Colaboración para construír significado |
| As tres presenzas | Experiencia óptima | Aprendizaxe profunda e significativa |
Adaptación para Primaria (K-12)
✅ O que funciona
- Equipos pequenos con roles
- Proxectos tanxibles
- Ciclos de indagación curtos
- Conexión coa vida cotiá
⚠️ Adaptacións
- Máis guía docente inicial
- Linguaxe simplificada
- Énfase no visual/manipulativo
- Avaliación formativa continua
Ferramentas Dixitais
| Fase | Ferramentas Suxeridas |
|---|---|
| Desencadeante | Padlet, Mentimeter, Vídeos provocadores |
| Exploración | Foros, Wikis, Miro, Jamboard |
| Integración | Coggle, Canva, Docs compartidos |
| Resolución | Genially, Portafolios, Vídeo-presentacións |
Referencias
Bibliografía clave do modelo CoI
Artigos Seminais
Critical inquiry in a text-based environment: Computer conferencing in higher education.
Garrison, D. R., Anderson, T., & Archer, W. (2000). The Internet and Higher Education, 2(2-3), 87-105.
📊 +11,700 citas - Artigo fundacional
Assessing teaching presence in a computer conferencing context.
Anderson, T., Rourke, L., Garrison, D. R., & Archer, W. (2001). Journal of Asynchronous Learning Networks, 5(2).
Assessing social presence in asynchronous text-based computer conferencing.
Rourke, L., Anderson, T., Garrison, D. R., & Archer, W. (2001). Journal of Distance Education, 14(2).
Libros de Referencia
E-Learning in the 21st Century: A Community of Inquiry Framework for Research and Practice (3rd ed.).
Garrison, D. R. (2017). New York: Routledge.
🌐 Recursos Oficiais
Sitio oficial con instrumentos e papers: coi.athabascau.ca
Presenza Social
Creando o clima para a aprendizaxe
📌 Definición Formal
"A capacidade dos participantes para identificarse coa comunidade, comunicarse con propósito nun contorno de confianza e desenvolver relacións interpersoais proxectando as súas personalidades individuais" (Garrison, 2009).
Non é un obxectivo en si mesmo, senón un facilitador da presenza cognitiva. Sen confianza, non hai debate profundo.
1. Expresión Afectiva
Capacidade e confianza para expresar emocións, humor e auto-revelación.
2. Comunicación Aberta
Intercambios recíprocos e respectuosos que constrúen confianza.
3. Cohesión Grupal
Sentido de compromiso grupal e identidade colectiva.
📈 Evolución Temporal
A expresión afectiva tende a diminuír co tempo mentres que a cohesión grupal aumenta. Ao crecer a confianza, hai menos necesidade de expresións afectivas explícitas.